عقل خود را متوجهّ سازد ( سخنان ما را با فكر و انديشه بشنود تا بدرستى آنچه را كه مى گوئيم پى ببرد ) و بايد از فرزندان آخرت باشد ، زيرا از آنجا آمده و بسوى آن باز مى گردد ( خدا را در نظر گرفته به دنيائى كه بايد از آن بيرون رود دل نبندد ، و آخرت را جايگاه هميشگى خويش بداند ) ( 6 ) پس كسى كه چشم دل گشوده از روى بينائى كارى انجام مىدهد بايد پيش از انجام عمل بداند كه آيا آن عمل به زيان او است يا به سودش پس اگر به سود او است آن را بجا آورد ، و اگر به زيانش باشد ترك نمايد ، ( 7 ) زيرا كسى كه از روى نادانى كارى انجام دهد مانند كسى است كه در غير راه سير مىكند ، پس دور شدن او از راه روشن چيزى به او نمى افزايد مگر دور شدن از مطلوب او ( روندهء در راه كج هر چند بيشتر راه رود از مقصد دور تر گردد ) ( 8 ) و كسى كه از روى دانائى بكارى اقدام نمايد مانند كسى است كه در راه روشن راه مى رود ، پس بايد شخص بينا ( كه چشم دل گشوده با تأمّل و انديشه كارى انجام مىدهد ) ببيند آيا در راه سير مىكند ، يا بيراهه مى رود ( در اوّل امر رسيدگى كند اگر كار خدا پسند است انجام دهد و گر نه اقدام ننمايد ) . ( 9 ) و بدان براى هر ظاهر و آشكارى برابر آن باطن و پنهانى است ، پس آنچه را ظاهر نيكو باشد باطنش هم نيكو است ، و آنچه را ظاهرش زشت و بد باطنش زشت و ناپاك است ، و ( گاه مىشود كه ظاهر طبق باطن نيست ، لذا ) پيغمبر صادق صلّى اللّه عليه و آله فرمود : خداوند بنده‌اى را دوست مى دارد ( رحمت خود را شامل حالش مى گرداند ) و عمل او را دشمن ( حرام و گناه ) ميداند ، و ( گاهى ) عمل ( كارهاى نيكو ) را دوستدار است و عامل آن را دشمن مى دارد . ( 10 ) و بدان براى هر عمل و كردارى گياهى است و هر گياهى را از آب بى نيازى نيست ، و آبها گوناگون است ، پس هر چه آب گوارا مى آشامد درختش نيكو و ميوهء آن شيرين است ، و هر چه آب ناپاك و بد مى آشامد درخت آن بد و ميوه‌اش تلخ است ( منظور امام عليه السّلام از اين جمله و تشبيه عمل به گياه بعد از نقل فرمايش پيغمبر اكرم آنست كه درخت عمل از عقيده و باطن صاحب آن آب مى آشامد ، اگر عقيده درست و باطن نيكو باشد از عمل شايسته و كردار پسنديده سودمند مى گردد ، و اگر عقيده نادرست و باطن ناپاك بود عمل نيكو « اگر چه خداوند او را دوست مى دارد »